Güney Kutbu'ndaki buz kütleleri, sicak su akintisinin bozulmasi ve atmosferdeki karbondioksit artisinin bir sonucu olarak olusmustu. Bundan 14 milyon yil önce soguyan Güney Kutbu'nda kisa bir süre içinde muazzam buz kütleleri olusmustu. Antarktik kitasi bugün 4500 m kalinliginda bir buz tabakasiyla örtülüdür sadece çok küçük bir yüzdesi buzsuz kalmistir.
Peki ama bu kadar ani bir bölgesel buz devri nasil gelismis olabilir? Bilim adamlari uzun bir süredir bu soguk sürprizin dünya genelindeki iklimsel degisim ve kita levhalarindaki kaymalarla gelistigini düsünüyorlardiysa da kesin baglantilar ve zaman hakkinda pek bir sey bilinmiyordu.
California Üniversitesi (Santa Barbara) jeologlari simdi Science dergisinde buz olusumunun nedenlerini planktonlari inceleyerek bulmaya çalistiklarini açikladilar. Deniz diplerinde gömülü minik organizmalar yasadiklari dönemin çevre kosullari ve bedenlerindeki atomlarin durumu hakkinda bilgi verirler.
Yedi derece sogumustu Buna göre Güney Kutbu'nun dev bir buz dolabi haline gelmesinden okyanuslardaki sicak su akintilari sorumlu. Güney kutbunun etrafinda tropik sicakligi ve nemi engelleyen bir barikat olusunca, Antarktik sulari kisa bir süre içinde yedi santigrat derece sogumustu.
Ayni zamanda Avustralya'nin kuzeyi ve güneyindeki kita levhalarinin pozisyonu degismis ve karbondioksit yogunlugu da yükselmeye baslamisti.
Iklim uzmanlari simdi ayni senaryonun günümüzde de gerçeklesebileceginden endiseleniyorlar. Atmosferdeki karbondioksit oraninin artisiyla hava sicakligini yükselmesi, sicak körfez akintisini altüst ederek Avrupa'da yeni bir buz devrine yol açabilir.
"Çalismalarimiz, dünyadaki iklim sisteminin ister karbondioksit yogunlugundaki artis isterse kitalar arasindaki kaymalar olsun degisen kosullara karsi çok hassas oldugunu göstermekte" diyor Amelia Shevenell, Science dergisindeki arastirma yazisinda.
Burada dis etkenlerin dogal veya insanlara bagli süreçlerle meydana gelmesi önem tasimamakta. Bölgesel kosullarin degismesi halinde dünyanin iklim sistemi buna uygun olarak reaksiyon göstermekte.